Κεντρική σελίδα Επάνω Ολυμπιακοί αγώνες Διατροφή Νηστεία ορθοδόξων Εκκλησία του χωριού Παλιά σπίτια Αγριόχορτα Φαρμακευτικά φυτά Φυτοφάρμακα Εθελοντισμός Απορρίμματα


 

 

"ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ:

ΩΦΕΛΕΙΕΣ-ΚΙΝΔΥΝΟΙ"

Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας   -   3ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης

Υπεύθυνοι δάσκαλοι: Μαυρομάτη Δήμητρα - Αναστασιάδου Αλέκα

 

Ε ι σ α γ ω γ η

  

       Κατά τη διδασκαλία της ενότητας « Ο άνθρωπος και τα ζώα », στο μάθημα του «Εμείς κι ο κόσμος » διαπιστώθηκε ότι δυστυχώς πολλοί από τους μαθητές(της Α τάξης) δεν είχαν δει ποτέ τους  αγελάδες, γουρουνάκια ακόμη ούτε πρόβατα και κατσικάκια.

Διατυπώθηκε  η επιθυμία από ορισμένους μαθητές να επισκεφθούμε κάποιο στάβλο ή κάποιο κοτέτσι για να μάθουμε γι αυτά τα ζώα που μας τρέφουν. Να μάθουμε:  Πού  ζουν;  Πώς ζουν;  Πώς τρέφονται;  Πώς φθάνουν μέχρι το πιάτο μας; Τι φθάνει στο πιάτο μας;  Θέλαμε λοιπόν να μάθουμε γι αυτά τα ζώα που μας περιβάλλουν και συγχρόνως μας τρέφουν. Αυτά που γευόμαστε καθημερινά και που τόσο  λίγο τα ξέρουμε.

Οι δασκάλες μας, μας μίλησαν για Αγωγή υγείας. Τι είναι, τι πρέπει να κάνουμε εμείς για να προστατέψουμε ουσιαστικά τον εαυτό μας.

Από τη μια η επιθυμία συμμαθητών μας να γνωρίσουμε τα ζώα και από την άλλη οι καθημερινές σχεδόν  ειδήσεις των Μ.Μ.Ε. για «τρελές αγελάδες», αφθώδη πυρετό των αιγοπροβάτων, κοτόπουλα με σαλμονέλα, χοιρινά άρρωστα  και ότι άλλο μπορεί να βάλει ο ανθρώπινος νους μας οδήγησαν  σ’ αυτό που είπαν οι κυρίες μας Αγωγή  Υγείας. Θα έπρεπε  δηλαδή να κάνουμε άλλο ένα μάθημα στο σχολείο, την « Αγωγή Υγείας ». Καταλήξαμε λοιπόν στο θέμα με το οποίο έπρεπε να ασχοληθούμε :  

 "Διατροφή με κτηνοτροφικά προϊόντα: Ωφέλειες – Κίνδυνοι"

 

Και επειδή τα κτηνοτροφικά προϊόντα είναι πολλά, εμείς η Ε1 και η Α1 θα ασχοληθούμε με τα πτηνοτροφικά και χοιροτροφικά προϊόντα.

 Αυτό το  μάθημα ή πρόγραμμα, όπως αλλιώς το είπαμε, φάνηκε από την αρχή  πιο εύκολο και πιο ευχάριστο από τα άλλα του σχολικού προγράμματος.

 Για την  εφαρμογή του προγράμματος αυτού αποφασίστηκε να στηριχθούμε στη μέθοδο « PROJECT ». Μετά την πρώτη προσέγγιση του θέματος, ακολουθήθηκαν οι εξής φάσεις:

 

Προγραμματισμός δραστηριοτήτων : Ομάδες εργασίας , σκοποί και στόχοι της εργασίας μας, ανάλυση θεματικών ενοτήτων και ανάληψη εργασιών.

Διεξαγωγή  των δραστηριοτήτων :   Συλλογή πληροφοριών μέσω επισκέψεων, ομιλιών, εγκυκλοπαιδειών  και άλλων εντύπων. Σύνθεση των επιμέρους πληροφοριών.

Αξιολόγηση :  Αξιολόγηση από τους μαθητές και τους υπεύθυνους δασκάλους κατά την παρουσίαση και καθ΄ όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

 

Παρουσίαση στο κοινό :  Ομιλία διαιτολόγου-διατροφολόγου, ομιλία κτηνίατρου, στοιχεία για την κτηνοτροφία στην Πιερία (από στοιχεία της Κτηνιατρικής υπηρεσίας του Νομού μας), έκθεση ζωγραφιών  των μαθητών, έκθεση του φωτογραφικού υλικού που συλλέχθηκε, παρουσίαση της εργασίας σε μαθητές και γονείς.

 

Προγραμματισμος  δραστηριοτητων

 

Μετά την επιλογή του θέματος, τα παιδιά ασχολήθηκαν με τη συγκρότηση ομάδων εργασίας.

Συνεχίσαμε, ορίζοντας σκοπούς και στόχους, καθώς επίσης και τα θέματα με τα οποία θα ασχοληθούν τα μέλη των ομάδων κάθε τμήματος. Ακόμη καθορίσαμε τις επισκέψεις που θα πραγματοποιήσουμε και τους ειδικούς επιστήμονες που θα καλέσουμε.

 

ΣΚΟΠΟΙ

 

             ·  Να ευαισθητοποιηθούν οι μαθητές, ώστε να μπορούν - κατά το δυνατό-  να επιλέγουν σωστά-υγιεινά και σύμφωνα με τις ανάγκες τους τα κτηνοτροφικά προϊόντα ,νωπά και μεταποιημένα, που καταναλώνουν.

·  Να γνωρίσουν την  ανθρώπινη παρέμβαση στη διατροφή των ζώων και τις συνέπειές της στην ποιότητα των παραγομένων προϊόντων.

 

ΣΤΟΧΟΙ

 

·   Να γνωρίσουν οι μαθητές τις  συνθήκες διαβίωσης των ζώων και κατά πόσο αυτές επηρεάζουν τα προϊόντα που παράγουν.

·   Να καταγράψουν  τις διατροφικές τους συνήθειες.

·   Να κατανοήσουν την  διατροφική αξία  των κτηνοτροφικών προϊόντων.

·   Να γνωρίσουν τον τρόπο παραγωγής μεταποιημένων κτηνοτροφικών προϊόντων.

·   Να γνωρίσουν « τους διατροφικούς κινδύνους » των κτηνοτροφικών προϊόντων.

·   Να γνωρίσουν τις κρατικές υπηρεσίες που έχουν σχέση με τη λειτουργία κτηνοτροφικών μονάδων και διάθεσης των κτηνοτροφικών προϊόντων.

·  Να αξιολογούν πληροφορίες και να  υποστηρίζουν  υπεύθυνα τις επιλογές τους.

    Τελικός στόχος βέβαια είναι η υιοθέτηση μιας υποδειγματικής ισορροπημένης υγιεινής διατροφής.

 

ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ

 Προγραμματίστηκαν οι ακόλουθες επισκέψεις:

α)  Σε σπίτια όπου υπάρχουν κότες και χοίροι.

β)  Σε  μονάδα εκτροφής αιγοπροβάτων.

γ)  Σε κατάστημα πώλησης πτηνοτροφικών προϊόντων.

δ  Σε πτηνοτροφική  μονάδα.

 

ΚΑΤΑΝΟΜΗ  ΕΡΓΑΣΙΩΝ

 

Η 1η ομάδα  της  Ε1 ανέλαβε  να βρει πληροφορίες για το χοίρο,  την τροφή του και τα  χοιρινά προϊόντα που καταναλώνει ο άνθρωπος.

Η 2η ομάδα της Ε1 ανέλαβε να βρει πληροφορίες για την κότα, την τροφή και τα πτηνοτροφικά προϊόντα που καταναλώνει ο άνθρωπος.

Η 3η  ομάδα της Ε1 ανέλαβε την επικοινωνία με την Κτηνιατρική Υπηρεσία του  Νομού μας , το διαιτολόγο – διατροφολόγο.

Όλες μαζί οι ομάδες αφού ενημερώσαμε τους υπόλοιπους μαθητές των τάξεων Ε΄ και ΣΤ΄ για το πρόγραμμα που αναλάβαμε, τους υποβάλαμε ένα ερωτηματολόγιο διατροφικής συνήθειας.

 Και οι τρεις ομάδες είχαν την ευθύνη για τη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων.

 

 Οι ομάδες της Α1  έφεραν πληροφορίες για την «κατοικία» του χοίρου και της κότας, φωτογραφικό υλικό, έγραψαν προσωπικά τους βιώματα για  τα ζώα αυτά και ζωγράφισαν  τα ζώα.

 

Διεξαγωγη  Δραστηριοτητων

 

 

    Οι ομάδες άρχισαν να φέρνουν τις πληροφορίες  και αυτές ταξινομήθηκαν και πληκτρολογήθηκαν  σε Η.Υ. από μαθητές της Ε1 που έχουν ανάλογες γνώσεις.

Ακολουθήσαμε το παρακάτω πλάνο στην ταξινόμηση των πληροφοριών:

·       Χοίρος(κατοικία, τροφή, προϊόντα).

·       Κότα( κατοικία, τροφή, προϊόντα).

·       Ο άνθρωπος και η διατροφή του.

·        Ερωτηματολόγιο  διατροφικής συνήθειας.

·       Τροφική αλυσίδα και διατροφικοί κίνδυνοι.

·       Συμπεράσματα.

·       Αξιολόγηση

 

Χοίρος (γουρούνι)

 

    Η Χοίρος ο οικοδίαιτος (κν. γουρούνι). Ζώο θηλαστικό, παμφάγο. Είναι βαρύ και ογκώδες ζώο, με ύψος 50 - 70 πόντους και μήκος 1 μέτρο περίπου ή και περισσότερο. Παχαίνει εύκολα και το βάρος του μπορεί να ξεπεράσει τα 200 κιλά. Ο ήμερος χοίρος ζει 7 χρόνια. Το γουρούνι επειδή είναι παχύ, υποφέρει απ‘ τη ζέστη του καλοκαιριού και γι’ αυτό το βλέπουμε να κυλίεται σε νερό. Συγγενεύει με τον αγριόχοιρο ο οποίος ζει στα δάση. Οι κινέζοι θεωρούνται οι πρώτοι που εξημέρωσαν το γουρούνι πριν  7.000 χρόνια και είναι πρόγονοι όλων των χοιροτρόφων. Έχουμε αναφορά στο χοίρο από τα αρχαία χρόνια  στο Ομηρικό έπος  "Οδύσσεια"  όπου  οι σύντροφοι του Οδυσσέα  μεταμορφώνονται  από  την Κίρκη σε χοίρους. Επίσης από το Ομηρικό έπος πληροφορούμαστε για τις συνθήκες εκτροφής των χοίρων, ¨με τον Εύμαιο χοιροβοσκό¨:

"...Μες στην αυλή είχε δώδεκα χτισμένες χοιρομάντρες
κοντά βαλμένες στη σειρά,
γιατάκια για τους χοίρους
κι από πενήντα κάθε μια χωρούσε χοιρομάντρα
γουρούνες χαμοκύλιστες,
μανάδες που γεννούσαν.
Τ' αρσενικά, λιγότερα, κοιμόνταν όλα απ' έξω..."

Oδύσσεια Ξ: 1-20 (Μετάφραση Σιδέρης Ι.)

Ομηρική αποτύπωση χοιροτροφικής μονάδας, για παραγωγή βιολογικού χοιρείου κρέατος.

  Ο χοίρος τρέφεται με πίτουρα, κριθάρι, φύλλα, πατάτες, καλαμπόκι, σανό, βελανίδια, κάστανα και ότι άλλο μπορεί να προμηθευτεί από τον νοικοκύρη του.    

   Είναι ζώο, ωφελιμότατο και το κρέας του είναι νόστιμο και θρεπτικό. Τρώγεται μαγειρεμένο σε μπριζόλες, με σέλινο, ψητό, αλατισμένο, καπνιστό ή σαν λουκάνικο. Το λίπος του χοίρου είναι χρήσιμο για την κατασκευή ζωικών λιπών, που χρησιμοποιούνται στο μαγείρεμα. Το δέρμα του χοίρου με τη κατάλληλη επεξεργασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή δερμάτινων ειδών. Οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από τη «γουρουνοχαρά» παραμονές Χριστουγέννων στο χωριό μαθητή.

Η κατοικία των γουρουνιών

 

   Μερικά γουρούνια μένουν κοντά στον ανθρώπους και για αυτό ονομάζονται κατοικίδια. Τα κατοικίδια γουρούνια μένουν στις αυλές  των ανθρώπων και τα ταΐζουν οι άνθρωποι. 

    Επειδή το κρέας του και το δέρμα του είναι πολύτιμο για τον άνθρωπο υπάρχουν χοιροστάσια στα οποία ζουν πολλά γουρούνια.

Επίσης υπάρχουν και τα αγριογούρουνα τα οποία ζουν ελεύθερα στα δάση.                 

Τι είναι το χοιροστάσιο ( χοιροτροφείο )

Ο χοίρος εκτρέφεται σε ειδικούς κλειστούς χώρους - τα χοιροστάσια - και έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερος κλάδος της κτηνοτροφίας που ασχολείται με την εκτροφή του, η χοιροτροφία. Το χοιροτροφείο πρέπει να είναι ευάερο, προσήλιο, να έχει ‘’μεγάλη’’ καθαριότητα με κλιματιστικά και την απαιτούμενη υγρασία. Οι εγκαταστάσεις ψεκάζονται με μηχανήματα για την υγρασία. Επίσης έχουν ειδικές βρύσες για το νερό.

   Στο χοιροτροφείο βάζουν χωριστά τα αρσενικά από τα θηλυκά γουρούνια.

Ξεχωρίζουν ακόμη τις γουρούνες από τις γουρούνες που έχουν γουρουνάκια. Τα γουρουνάκια αφού μείνουν λίγο καιρό με τη μητέρα τους, μέχρι να σταματήσουν το γάλα, μετά τα βάζουν και αυτά χωριστά. Αφού περάσουν  3 - 5 μήνες και πάρουν το βάρος  που χρειάζεται είναι έτοιμα για την αγορά.

 

Όρνιθα ( κότα)

 

 Όρνιθα (η) (κότα). Πτηνό, αρκετά μεγάλο και βαρύ, γι'αυτό και δεν πετάει   Η κότα  είναι παμφάγο ζώο. Της αρέσουν τα δημητριακά {καλαμπόκι, σιτάρι}.Την ταΐζουν όμως κι αλλά  πράγματα όπως φρούτα, λαχανικά, ντομάτες, αγγούρια, σπόρους φυτών και πίτουρα και διάφορες τροφές που περισσεύουν στο σπίτι. Όταν βόσκει ελεύθερη τρώει χορταράκια και σκουληκάκια. Κατάγεται από την αγριόκοτα, που βρίσκεται σήμερα στα δάση νησιών του Ινδικού Ωκεανού. Το σώμα της όρνιθας είναι σκεπασμένο με φτερά τα οποία αλλάζουν κάθε χρόνο. Συγγενεύει με το φασιανό, τη πέρδικα, το ορτύκι και το παγόνι. Υπάρχουν πολλές ράτσες ορνίθων. Ο άνθρωπος εξημέρωσε την κότα για τ' αυγά αβγά της και το κρέας της, που είναι θρεφτικές τροφές. Ένα αυγό κότας ισοδυναμεί με 180 γραμμάρια γάλα. Σήμερα με το κρέας της φτιάχνουν διάφορα αλλαντικά ( λουκάνικα, σαλάμια, κλπ.).   

Η κατοικία της κότας

               

   Η κότα σήμερα είναι απαραίτητη στη διατροφή του ανθρώπου και συνεπώς έχει μεγάλη οικονομική σπουδαιότητα.

  Ο ορνιθώνας(κοτέτσι) είναι ένα μικρό χτίσμα για τη στέγαση των ορνίθων.

Υπάρχουν δυο είδη ορνιθώνων. Το ένα είναι τετράγωνο χτισμένο με ξυλά και σκεπασμένο επάνω με λαμαρίνες και από μπροστά πλεγμένο με σύρμα. Το δεύτερο είδος μπροστά έχει χτισμένη με ξυλά μικρή γεφυρούλα. Μέσα είναι ένα μεγάλο μακρόστενο δωμάτιο και χωρίζεται σε μικρά δωματιάκια όπου έχει το χώρο και τη τροφή της η κάθε κότα.

 

Ορνιθοτροφία

 

   Κλάδος της πτηνοτροφίας που ασχολείται με την εκτροφή πουλερικών και ιδιαίτερα ορνίθων και την εκμετάλλευση του κρέατος, των αυγών και των φτερών τους. Διακρίνεται σε οικόσιτη ή αγροτική και στην επαγγελματική.  

 Η οικόσιτη ορνιθοτροφία περιορίζεται στην εκτροφή λίγων πουλερικών, που υπάρχουν σε κάθε αγροτικό νοικοκυριό για την κάλυψη, κυρίως, των οικογενειακών αναγκών, σε κρέας και αυγά.

  Η επαγγελματική ορνιθοτροφία γίνεται σε μεγάλες μονάδες και οργανωμένα συγκροτήματα, όπου εκτρέφονται χιλιάδες πουλερικά, με σκοπό την οικονομική τους εκμετάλλευση.. Σημειώνεται τέλος ότι το 85% του κρέατος στην πτηνοτροφία και το 55% των αυγών προέρχεται από τις υπάρχουσες οργανωμένες ορνιθοτροφικές μονάδες.

Μια κότα γεννάει 1 αυγό την ημέρα. Οι κότες ζουν μέσα σε κλουβιά στα ορνιθοτροφεία. Οι κότες τρέφονται με σιτάρι, καλαμπόκι και φυράματα.

Σήμερα έχει εξαπλωθεί  σε όλα τα μέρη της Ελλάδος και είναι μια πολύ επικερδής επιχείρηση. Στα μεγάλα ορνιθοτροφεία το κλώσσημα  γίνεται τεχνητό με ειδικές μηχανές, τις κλωσομηχανές.  Με τεχνητή θερμότητα από τις μηχανές αυτές βγαίνουν εκατοντάδες πουλάκια κάθε φορά, από τα αυγά που είχαν τοποθετήσει. Έτσι οι κότες δεν είναι υποχρεωμένες να κλωσήσουν και γεννούν περισσότερα αυγά. Όταν βγουν τα πουλάκια, τα βάζουν σε καταφύγια επίτηδες καμωμένα που τα ονομάζουμε μάνες. Σ’ αυτές τα μικρά έχουμε τη θερμοκρασία που τους χρειάζεται και μεγαλώνουν προφυλαγμένα από κάθε κίνδυνο.

 Τα κοτόπουλα  στα ορνιθοτροφεία  είναι αραδιασμένα σε διαδοχικά μικρά κλουβιά που δεν τους επιτρέπουν, σχεδόν, ούτε να κινούνται. Έξω και μπροστά από τα κλουβάκια τους βρίσκονται δύο αυλάκια: το ένα με τροφή και το άλλο με νερό. Η τροφή τους είναι κάποια παρασκευάσματα ειδικά φτιαγμένα για να τα κάνουν να παχαίνουν και να μεγαλώνουν γρήγορα. Τα φώτα είναι πάντοτε, νύχτα μέρα, αναμμένα για να κοιμούνται λιγότερο, να τρώνε περισσότερο και να μεγαλώνουν γρηγορότερα, να γεννάνε συχνότερα και να πουλιούνται όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Η εικόνα του σύγχρονου ορνιθοτροφείου είναι πραγματικά εντυπωσιακή και όσον αφορά τα μικρά αυτά ανυπεράσπιστα ζωάκια, απελπιστικά αφύσικη και βασανιστική! 

 

Βλέποντάς τα εκεί μέσα ξεχνάς ότι είναι πλάσματα του Θεού γιατί συμπεριφέρονται σαν εξαρτήματα μιας τεράστιας μηχανής που λειτουργεί μόνο για να παράγει ποσότητα και να αποκομίζει κέρδη, αδιαφορώντας για τα ζώα και τον καταναλωτή.

 

Ο άνθρωπος και η διατροφή του.

 

Όλοι γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος, όπως και όλοι οι άλλοι ζωντανοί οργανισμοί πάνω στη γη, έχει ανάγκη τροφής. Την τροφή αυτή την παίρνει ο άνθρωπος από το περιβάλλον του με τη μορφή φυτικών και ζωικών προϊόντων.

Τρόφιμα ζωικής προέλευσης είναι το κρέας των λεγόμενων « παραγωγικών ζώων » (μοσχάρια, αρνιά, χοιρινά), το κρέας των πουλερικών, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, τυρί, γιαούρτι, βούτυρο), τα αυγά και πολλά άλλα.

Ο ανθρώπινος οργανισμός για να αναπτυχθεί σωστά και να ανταποκριθεί στις λειτουργίες του έχει ανάγκη από πολλά χρήσιμα συστατικά, που βρίσκονται μέσα στα τρόφιμα: πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία μετάλλων κ.α. Τα συστατικά αυτά λέγονται θρεπτικά συστατικά.

        Ας γνωρίσουμε τις πρωτεΐνες: Όπως ο χτίστης βάζει τσιμέντο, σίδερο και νερό για να χτίσει  ένα σπίτι, έτσι και το σώμα μας χρειάζεται τις πρωτεΐνες. Οι πρωτεΐνες χτίζουν το σώμα.

Τις πρωτεΐνες τις παίρνουμε από το κρέας, τα ψάρια, τα πουλερικά, τα αυγά, το τυρί, το γιαούρτι, το γάλα, τα όσπρια και μερικά λαχανικά.

Εάν δεν τρώμε αυτές τις τροφές τότε το σώμα μας δε θα αναπτυχθεί σωστά, θα αρρωστήσει.

Ας δούμε και τα λίπη: Τα λίπη σε μικρές ποσότητες βοηθούν τον οργανισμό μας. Ρυθμίζουν τη θερμοκρασία στο σώμα μας. Υπάρχουν καλά και κακά λίπη. Τα καλά δίνουν υγεία και βοηθούν στην καλή λειτουργία του οργανισμού μας ,ενώ τα κακά είναι αυτά που δημιουργούν προβλήματα στον οργανισμό.

Στατιστικά  στοιχεία   δείχνουν   ότι   τα   ελληνόπουλα   είμαστε   από   τα  πιο

«στρουμπουλά»  παιδιά της Ευρώπης. Αυτό οφείλεται στην κακή διατροφή και κυρίως στη μεγάλη κατανάλωση λιπαρών τροφών και ζάχαρης που δημιουργεί προβλήματα στην υγεία των ανθρώπων. Οι αρρώστιες αυτές, που έχουν σχέση με την παχυσαρκία λόγω κακής διατροφής, είναι κυρίως τα νοσήματα της καρδιάς και των αγγείων.  

 Έχει, λοιπόν, μεγάλη σημασία για την υγεία μας να τρώμε από όλες τις τροφές, σε σωστές αναλογίες και ποσότητες.

Ας δούμε λοιπόν τι τρώμε εμείς και οι συμμαθητές μας

  

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

 

  1. Ποια κτηνοτροφικά προϊόντα περιέχει  συνήθως η διατροφή σου , νωπά (φρέσκα) και μεταποιημένα(τρόφιμα που έχουν υποστεί διάφορες επεξεργασίες) ;

ΝΩΠΑ

 

……………………………………………………………………..

ΜΕΤΑΠΟΙΗΜΕΝΑ

 

……………………………………………………………………

 

2.      Ποια από τα  παρακάτω προϊόντα είναι απαραίτητα για τη διατροφή μας και με ποια συχνότητα  εβδομαδιαία;

 

                    Γάλα         αυγό        κοτόπουλο       χοιρινό

 

Πολύ      

λίγο 

καθόλου

 

3.       Στις μέρες μας, επικρατεί κάποια ανησυχία για τα κρέατα και τα τρόφιμα που παράγονται από αυτά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός  ότι εμφανίστηκαν ορισμένοι νέοι διατροφικοί κίνδυνοι, όπως οι διοξίνες, η αρρώστια των τρελών αγελάδων, που δεν είμαστε  προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά.

 

  Η οικογένειά σας έχει επηρεαστεί από το θόρυβο  αυτό;

  α)  Πολύ

  β)   Λίγο

  γ)   Καθόλου

 

Πώς αντιμετωπίζετε την κατάσταση;

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

          

 

Τροφική αλυσίδα και διατροφικοί κίνδυνοι

 

1. Νωπά και μεταποιημένα τρόφιμα

Τα τρόφιμα, μέχρι να φτάσουν στο πιάτο μας, διανύουν, συνήθως, μια μεγάλη διαδρομή. Λίγα είναι εκείνα τα τρόφιμα, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, το φρέσκο κρέας, που έρχονται σχεδόν κατευθείαν από την παραγωγή στην κατανάλωση. Τα τρόφιμα αυτά ονομάζονται νωπά, διότι  δεν έχουνε υποστεί καμία επεξεργασία μέχρι να τα αγοράσουμε.

Αντίθετα τα περισσότερα από τα τρόφιμα που καταναλώνουμε σήμερα είναι τρόφιμα που έχουν υποστεί διάφορες επεξεργασίες (π.χ. συντήρηση με χημικές ουσίες ή με κατάψυξη, τυποποίηση με κατάλληλες συσκευασίες κτλ.) Τα τρόφιμα αυτά ονομάζονται μεταποιημένα.

 Μεταποιημένα είναι όλα τα τρόφιμα που βρίσκονται στα ράφια των σουπερ  μάρκετ, εκτός από τα φρέσκα λαχανικά, τα φρούτα, τους ξηρούς καρπούς, το κρέας, τα ψάρια και άλλα που πουλιούνται  νωπά. Μεταποιημένα τρόφιμα είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα ( γάλα, τυρί, γιαούρτι, παγωτά),οι κονσέρβες, τα αλλαντικά (σαλάμι, Ζαμπόν), τα κατεψυγμένα λαχανικά και  κρέατα, τα ζυμαρικά οι καφέδες, οι σοκολάτες, τα μπισκότα  και πάρα πολλά άλλα.

 

 

  2.    Αλυσίδα της διατροφής  - Ασφάλεια των τροφίμων.

 Για την ποιότητα των προϊόντων που καταναλώνουμε , δεν ευθύνονται μόνο οι βιομηχανίες τροφίμων οι οποίες πρέπει να διαθέτουν κατάλληλες εγκαταστάσεις, μηχανήματα, εκπαιδευμένο προσωπικό, αλλά  και η πρώτη ύλη Η αρχή  δηλαδή της τροφικής αλυσίδας.

 Για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης αρχή της τροφικής αλυσίδας  είναι τα παραγωγικά ζώα (γουρούνια, αγελάδες, αρνιά κτλ ) και ακόμη πιο μπροστά οι τροφές που τρώνε για να μεγαλώσουν.  

 Φυσικά μέρος της ευθύνης έχουμε και εμείς ως καταναλωτές.

Τα τρόφιμα που επιλέγουμε δεν αρκεί να είναι θρεπτικά και νόστιμο. Θα πρέπει κυρίως να είναι υγιεινά και ασφαλή, δηλαδή να μην εμφανίζουν κανένα κίνδυνο για την υγεία μας. Αυτό είναι δυνατό μόνο όταν σε όλα τα στάδια της τροφικής αλυσίδας παίρνονται μέτρα και προφυλάξεις, ώστε το τελικό προϊόν διαστροφής που θα καταναλώσουμε να είναι κατάλληλο, υγιεινό και ασφαλές.

 

3.            Διατροφικοί Κίνδυνοι

Οι  διατροφικοί κίνδυνοι, δηλαδή τα μικρόβια, οι χημικές τοξικές ουσίες ή τα ξένα σώματα, μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε «κρίκο» της τροφικής αλυσίδας. Για το λόγο αυτό ολόκληρη η τροφική αλυσίδα πρέπει να ελέγχεται συστηματικά, από την αρχή ως το τέλος.

Για  παράδειγμα, το γάλα ή το κρέας που προέρχονται από άρρωστα ζώα  δε θα πρέπει να μπουν στην τροφική αλυσίδα, γιατί είναι επικίνδυνα για την υγεία μας, όπως μας είπε ο υπεύθυνος της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας. Ορισμένες, επίσης, χημικές ουσίες που χρησιμοποιεί σήμερα η βιομηχανία για τη συντήρηση των τροφίμων δε θα πρέπει να ξεπερνούν κάποια συγκεκριμένα όρια, για να είναι τα τρόφιμα κατάλληλα και ασφαλή.

Υπάρχουν, όμως και κίνδυνοι που προέρχονται από το περιβάλλον. Ορισμένες  τοξικές ουσίες που παράγει ο σύγχρονος πολιτισμός, όπως τα καυσαέρια, οι διοξίνες τα βιομηχανικά απόβλητα, μπορούν να ρυπάνουν το έδαφος. Έτσι οι τοξικές ουσίες, όταν απορροφώνται από τις ρίζες των φυτών που προορίζονται για την τροφή των ζώων, μπαίνουν στην τροφική αλυσίδα.

Όλοι οι παραπάνω κίνδυνοι είναι γνωστοί στον άνθρωπο και η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας μας δίνει τη δυνατότητα να ελέγξουμε τους κινδύνους αποτελεσματικά.  

Στις μέρες μας, παρά την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, φαίνεται ότι επικρατεί μεγάλη ανησυχία για τα τρόφιμα, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι εμφανίστηκαν ορισμένοι νέοι, απροσδόκητοι διατροφικοί κίνδυνοι,  όπως  οι  διοξίνες  που  προκαλούν  θάνατο  σε  κότες,  η  αρρώστια  των  

« τρελών αγελάδων », που δεν είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά.

Στη χώρα μας, όπως και σε ολόκληρη την Ευρώπη, γίνονται αυστηροί έλεγχοι για να περιοριστεί η εξάπλωση της αρρώστιας στα ζώα , ώστε να προλάβουμε  και ανάλογες επιπτώσεις στον άνθρωπο.  

 

Οι περισσότερες απαντήσεις  ( 55/62) είναι:

1.      Αποφεύγουμε τρόφιμα που περιέχουν διοξίνες, συντηρητικά και    

     επικίνδυνες ουσίες. Αγοράζουμε κρέατα ντόπια, από χωριό και τα

     μαγειρεύουμε καλά.

2.      Περιορίζουμε γενικά τα κρέατα. Τρώμε πολλά φρούτα, λαχανικά, όσπρια  

     και ψάρια.

  

Κατά την επίσκεψη του υπεύθυνου της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του Νομού μας κ. Σισμανίδη, είχαμε την ευκαιρία να  ρωτήσουμε και να μάθουμε για τον αριθμό των ζώων που εκτρέφονται στο Νομό μας, για τις ασθένειες των ζώων, τις τροφές που καταναλώνονται στις κτηνοτροφικές μονάδες καθώς και για την ποιότητα των προϊόντων.

 

Ερώτηση  1:  Με τι τρέφονται οι κότες και τα γουρούνια στις   κτηνοτροφικές μονάδες;                                                                                                                              

 Απ: Τρέφονται κυρίως με φυτικές τροφές και με ιχθυάλευρα συνήθως οι κότες.  Τα  κρεατάλευρα και τα οστεάλευρα  έχουν απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση,  μετά τα κρούσματα «σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας» στα βοοειδή. 

 

Ερώτηση 2: Κατά πόσο οι τροφές  επηρεάζουν τα κτηνοτροφικά προϊόντα και την υγεία των καταναλωτών;                                                                      

  Απ:   Οι φυτικές τροφές δεν επηρεάζουν τη θρεπτική αξία των κτηνοτροφικών  προϊόντων. Τα ιχθυάλευρα όμως δίνουν σ’αυτά έντονη μυρωδιά ψαριού.

 

Ερώτηση 3: Τι κινδύνους διατρέχουμε από την κατανάλωση τροφίμων που  προέρχονται από άρρωστα ζώα;                                                                           

 Απ :  Υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία, ανάλογα με την πάθηση του ζώου. Μπορεί να προσβληθεί όχι μόνο το άτομο που τρώει  το άρρωστο κρέας άλλά ακόμη και αυτό που παρασκευάζει το φαγητό. Επίσης υπάρχουν κίνδυνοι από τα αντιβιοτικά που έχει καταναλώσει το ζώο. Γίνεται συσσώρευση αντιβιοτικών στον οργανισμό με αποτέλεσμα  τα μικρόβια  να γίνονται ανθεκτικά και να μην εξουδετερώνονται από φάρμακα σε περίπτωση ασθένειας του ανθρώπου. Γι’ αυτό κάθε ζώο που οδηγείται εσπευσμένα στο σφαγείο έχει την αναφορά του κτηνιάτρου, όπου φαίνονται τα αντιβιοτικά που πήρε και ο χρόνος αναμονής τους( ο χρόνος που χρειάζεται να απορροφηθεί το κάθε αντιβιοτικό).                                                                                              

 

Ερώτηση 4:  Τα μεταποιημένα προϊόντα(  ζαμπόν, μπέικον, κονσέρβες, λουκάνικα, σαλάμια, κατεψυγμένα κρέατα, ακόμη και φαγητά μαγειρεμένα κτλ.)  είναι ωφέλιμα για την υγεία μας;                                                                                  

 Απ:  Έχουν όλες τις θρεπτικές αξίες, αλλά πρέπει να γνωρίζετε ότι τα αλλαντικά  περιέχουν μέχρι 30% λίπος, που δημιουργεί προβλήματα στον ανθρώπινο οργανισμό, και ορισμένα προσθετικά-βελτιωτικά  που είναι όμως ελεγμένα.

 

Ερώτηση 5: Τι πρέπει να προσέχουμε όταν αγοράζουμε τρόφιμα ζωικής προέλευσης νωπά ή μεταποιημένα;                                                                  

    Απ:  Όταν  αγοράζουμε νωπό κρέας πρέπει:

·        να έχει σφραγίδα του σφαγείου (στρόγγυλη ή οβάλ ) και σφραγίδα (ορθογώνια) που να γράφει το ζώο 

         ( χοιρινό, αμνός, δαμάλι, μοσχάρι.. κτλ.). 

·        Πρέπει να ρωτάμε την ημερομηνία σφαγής , ώστε να ξέρουμε αν το κρέας είναι « ώριμο » -αν έχουν περάσει 8 ημέρες από την σφαγή.                                                          

·        Φυσικά  και στα νωπά και στα μεταποιημένα προσέχουμε ο χρώμα, την οσμή και στα τυποποιημένα την ημερομηνία παραγωγής και λήξης.

·        Να μην υπάρχουν αλλοιώσεις , κηλίδες  στην επιφάνεια.

 

Ερώτηση 6: Θα μας πείτε για τις « νέες » αρρώστιες που παρουσιάστηκαν; Στο  Νομό μας τι γίνεται;

Απ:   Πράγματι τα τελευταία χρόνια (από το 1985) εμφανίστηκε  μια νέα αρρώστια στα βοοειδή. Η « σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια » ή αρρώστια « των τρελών  αγελάδων ». Αυτή πιστεύεται ότι οφείλεται σε μετάλλαξη μιας πρωτεΐνης και όταν ο άνθρωπος  καταναλώσει κρέας άρρωστου ζώου είναι πιθανόν να αρρωστήσει. Αυτό  όμως δεν είναι επιστημονικά βέβαιο. Τα χοιρινά προσβάλλονται από διάφορα παράσιτα. Οι κότες αν έχουν σαλμονέλα, μπορούν να προκαλέσουν « σαλμονέλωση » ( τροφική δηλητηρίαση ) στον άνθρωπο. Στο Νομό μας ευτυχώς δεν έχουμε τέτοια κρούσμα. Για να αποφύγουμε μετάδοση ασθενειών από τα ζώα στον άνθρωπο, γίνονται αυστηροί έλεγχοι στις κτηνοτροφικές μονάδες ( να πληρούν τους κανονισμούς της Ε.Ε.), στα σφαγεία και αστυκτηνιατρικοί έλεγχοι στα κρεοπωλεία και στα σημεία πώλησης νωπών και μεταποιημένων κτηνοτροφικών προϊόντων.

 

        Ο κ. Σισμανίδης τελειώνοντας υπογράμμισε ότι :

·        Πρέπει να είμαστε προσεχτικοί όταν αγοράζουμε κρέατα και άλλα κτηνοτροφικά προϊόντα.

·        Να ρωτάμε τον κρεοπώλη για την ημέρα σφαγής, να ζητάμε να δούμε τις σφραγίδες του σφαγείου και να κάνουμε ακόμη και συστάσεις για την καθαριότητα του ιδίου και του καταστήματός του.

·      Όλα τα κρέατα έχουν την ίδια θρεπτική αξία.

·        Μπορούμε να καταγγέλλουμε στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής Υπηρεσίας διάφορες παρατυπίες που διαπιστώνουμε.   

 

Ακολούθησε η επίσκεψή μας σε κατάστημα  πώλησης νωπών, μεταποιημένων και ψημένων  πτηνοτροφικών προϊόντων.    

 

Συμπεράσματα

 

Από τις επισκέψεις που κάναμε, τις πληροφορίες που μας έδωσαν οι ειδικοί

(κτηνίατρος, διαιτολόγος), από αυτές που βρήκαμε μόνοι μας (από εγκυκλοπαίδειες, βιβλία, ιστοσελίδες …), τις απαντήσεις των ερωτηματολογίων, διαπιστώνουμε ότι 

 

 

  •   Είναι προτιμότερο και πιο υγιεινό να καταναλώνουμε νωπά προϊόντα και να αποφεύγουμε τα μεταποιημένα. Το κρέας που καταναλώνουμε να είναι κυρίως άπαχο.

  •    Πρέπει πάντα να ελέγχουμε τη σφραγίδα  στα κρέατα, και να ρωτάμε τον κρεοπώλη την ημερομηνία σφαγής.

  •   Όταν  αγοράζουμε ολόκληρα κοτόπουλα ή τυποποιημένα μέρη αυτών πρέπει να ελέγχουμε και την ημερομηνία λήξης.

  •   Στα αλλαντικά προσέχουμε,  καλή « θέα», μυρωδιά και γεύση και πάντα την ημερομηνία λήξης.

 

Μπορούμε  να γυρίσουμε στη διατροφή των προγόνων μας. Στη Μεσογειακή Διατροφή, που πήραν από μας και την ακολουθούν τώρα οι περισσότεροι ξένοι λαοί. Είναι η καλύτερη διατροφή που μας κάνει γερούς, που προλαβαίνει και θεραπεύει τις αρρώστιες.

 

 

Αξιολόγηση

 

Ήταν  η πρώτη φορά που συμμετείχαμε σε πρόγραμμα Αγωγής Υγείας και ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία και για τους μαθητές και για τις  συντονίστριες του προγράμματος.  Το θέμα το διάλεξαν τα παιδιά με πλειοψηφία και γι’αυτό εργάστηκαν με όρεξη και ζήλο, διαθέτοντας τον ελεύθερο χρόνο τους, που για τα μεγαλύτερα παιδιά είναι λιγοστός.

Πλούτισαν τις γνώσεις τους και ευαισθητοποιήθηκαν  σε θέματα που αφορούν τους κινδύνους  από τη διατροφή με κτηνοτροφικά προϊόντα. Άκουσαν από τα χείλη ειδικών την ανάγκη σωστής –υγιεινής διατροφής, χωρίς λίπη και συντηρητικά.

Η αξιολόγηση βέβαια γινόταν σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

Αντιλήφθηκαν ότι ο καθένας είναι υπεύθυνος για τη διατροφή του, τώρα που γνωρίζει τις ωφέλειες και τους κινδύνους.

Έμαθαν περισσότερα παιδιά για τις «νέες  αρρώστιες », και το τι πρέπει να προσέχουμε ως καταναλωτές νωπών και μεταποιημένων  κτηνοτροφικών προϊόντων.

Ήρθαν σε επαφή με τον κόσμο του διαδικτύου , ορισμένοι για πρώτη φορά.

Αντιμετωπίσαμε και ορισμένες δυσκολίες:

·        Σχετικά με την εξεύρεση κοινού ελεύθερου χρόνου, εκτός ωραρίου.

·        Σχετικά με τη μεταφορά των μαθητών για τις επισκέψεις.

Η εποχή (Μάιος) που διαλέξαμε για να επισκεφθούμε  ένα πτηνοτροφείο δεν ήταν η κατάλληλη (είχαν κοτοπουλάκια και φοβόταν για αρρώστιες). Έτσι ματαιώθηκε η επίσκεψη αυτή και αρκεστήκαμε σε φωτογραφικό υλικό που μας έδωσαν οι υπεύθυνοι του πτηνοτροφείου.

Ολοκληρώνοντας θεωρούμε απαραίτητο να αναφέρουμε κάποιες κουβέντες των παιδιών:

·        Μάθαμε αν και κουραστήκαμε.

·        Του χρόνου θα πάρουμε τέτοιο πρόγραμμα;

·        Πότε θα τα μαθαίναμε αυτά αν δεν παίρναμε το πρόγραμμα;

Τέτοια προγράμματα είναι η  « μαγιά » ώστε να γίνουν αύριο υπεύθυνοι καταναλωτές.

Οι Υπεύθυνες του Προγράμματος

 

Βιβλιογραφία:

 

·         «Τρόφιμα και καταναλωτής»  Έκδοση Τμήματος Ελέγχου Τροφίμων

·         Δ/νση Κτηνιατρικής Θεσ/νίκης

·         «Βλέπω το σημερινό κόσμο»   Υ.Π.Ε.Π.Θ. Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Αθήνα 2001

·         «Χτίζω σωστά εμένα» Ειρήνη Γ. Μαραζιώτη Εκπαιδευτικός –Διατροφολόγος 

·         Έντυπα Εταιρείας Διατροφής και Τροφίμων. Έκδοση  Υπ. Υγείας και Πρόνοιας.

·         Βιβλίο Οικιακής Οικονομίας Α΄ Γυμνασίου.

·         Εγκυκλοπαίδειες : Πάπυρος Λάρους Μπριτάνικα - Επιστήμη και Ζωή

·         Διευθύνσεις στο internet: www.minagric.gr.

                                                  www.agrotypos.gr

                                                  www.ethiage.gr